UBODZY MNISI
W XVI wieku pojawiły się dwa nowe zjawiska. Po pierwsze, rozgorzała dyskusja pomiędzy zwolennikami dwóch prądów wewnątrz monastycyzmu - „nie-posiadaczy" i „posiadaczy". Ci pierwsi byli tradycyjnie skupieni na mistycznym przeżywaniu obecności Boga, podczas gdy ci ostatni opowiadali się za większym wpływem na sprawy doczesne. Chcieliby ziemia wokół monastyrów należała do mnichów i żywo interesowali się losem swoich wiernych. Carat poparł „posiadaczy", w wyniku, czego związki cerkwi prawosławnej z państwem uległy dalszemu zacieśnieniu. Drugim ważnym wydarzeniem w życiu kościoła w XVI w. było podniesienie metropolii moskiewskiej do rangi patriarchatu, za zgodą patriarchy Konstantynopola. Od roku 1589 rolę głównego ośrodka religijnego przejęła Moskwa. W 1721 roku Piotr I Wielki zlikwidował patriarchat i zastąpił go Świątobliwym Synodem. Od tego momentu kościół stracił swą dotychczasową autonomię wobec państwa.